Biện pháp quản lý hoạt động giáo dục ngoài giờ lên lớp ở các trường trung học phổ thông huyện Phúc Thọ thành phố Hà Nội trong giai đoạn hiện nay

7.1. Nhúm cỏc phng phỏp nghiờn cu lý lun: Phõn tớch, tng hp v khỏi quỏt hoỏ cỏc ti liu v lý lun qun lý, cỏc cụng trỡnh khoa hc liờn quan n ti xõy dng c s lý lun ca ti. 7.2. Nhúm phng phỏp nghiờn cu thc tin: - Phng phỏp tng kt kinh nghim, kho sỏt thc tin. - Phng phỏp iu tra, thu thp thụng tin, phõn tớch s liu, d liu. X lý v s dng cỏc thụng tin ó thu thp c trong quỏ trỡnh nghiờn cu thuc phm vi ca ti. - Phng phỏp phng vn ly ý kin chuyờn gia v cỏc nh qun lý mt s trng THPT. 4 Chng 1. C S Lí LUN CA TI. 1.1. Tng quan vn nghiờn cu. Trong quỏ trỡnh phỏt trin ca khoa hc giỏo dc, hot ng dy- hc ó v ang c nghiờn cu mt cỏch cú h thng. Trong cỏc vn giỏo dc, giỏo dc nhõn cỏch cho hc sinh úng vai trũ vụ cựng quan trng. hỡnh thnh v phỏt trin nhõn cỏch hc sinh, HGDNGLL l mt trong nhng hot ng giỏo dc cc k cn thit. Tuy nhiờn, vn ny cha c nghiờn cu mt cỏch cú h thng. Rablen (1494- 1553) l mt trong nhng i biu xut sc ca ch ngha nhõn o Phỏp v t tng giỏo dc thi k phc hng. ễng ũi hi giỏo dc phi bao hm ni dung Trớ dc, c dc, th dc v m dc v ó cú sỏng kin t chc cỏc hỡnh thc giỏo dc nh vic hc lp v nh, ngoi ra cũn cú cỏc bui tham quan xng ch, cỏc ca hng, tip vi cỏc nh vn, cỏc ngh s, c bit l mi thỏng mt ln thy, cụ v trũ v sng nụng thụn mt ngy [ 37, tr.39, 40]. Phi n tn th k XX, nh giỏo dc ni tin ngi Nga A.S. Makarenko vo nhng nm thp niờn 20, 30 ca th k ny ó núi v tm quan trng ca cụng tỏc giỏo dc hc sinh ngoi gi lờn lp. ễng vit : Tụi ó kiờn trỡ núi rng cỏc vn giỏo dc, phng phỏp giỏo dc khụng th hn ch trong cỏc vn ging dy, li cng khụng th hn cho quỏ trỡnh giỏo dc ch thc hin trờn lp hc, m ỏng ra phi l trờn mi một vuụng ca t nc chỳng ta...Ngha l trong bt k hon cnh no cng khụng c quan nim rng cụng tỏc giỏo dc ch c tin hnh trong lp. Cụng tỏc giỏo dc ch o ton b hot ng ca tr [1, tr63]. Trong thc tin cụng tỏc ca 5 mỡnh, Makarenko ó t chc cỏc hot ng ngoi khoỏ, cõu lc b cho hc sinh tri M. Gorki v cụng xó F. E. Dzerjinski nh: "T ng ca, t vn hc Nga, t khiờu v, xng t do, t th nghim khoa hc t nhiờn, t vt lýhoỏ hc, t th thao.Vic phõn phi cỏc em vo cỏc t ngoi khoỏ, cõu lc b c t chc trờn c s hon ton t nguyn, cỏc em cú th xin ra khi t bt c lỳc no, nhng cỏc t phi cú k lut trong quỏ trỡnh hot ng" [2, tr 173,174]. Trong cun sỏch " Giỏo dc hc" tp 3 ca tỏc gi T.A. Ilina ó cp n khỏi nim, ni dung v cỏc hỡnh thc c bn ca HGDNGLL. Trong cun " T chc v lónh o cụng tỏc giỏo dc trng ph thụng " tỏc gi I.X. Marienco ó trỡnh by s thng nht ca cụng tỏc giỏo dc trong v ngoi trng hc, ni dung v cỏc hỡnh thc t chc HGDNGLL, v trớ ca ngi Hiu trng trong vic lónh o hot ng giỏo dc v cỏc t chc on, i trong nh trng... Vit Nam nghiờn cu v HGDNGLL ó thu hỳt c nhiu nh nghiờn cu, cỏc nh giỏo trong c nc t nhng nm 80 ca th k trc tr li õy. Chỳng ta cú th chia lm hai giai on: + Giai on trc cuc ci cỏch giỏo dc ln th ba ( t nm 1979 tr v trc): im ni bt ca giai on ny l khỏi nim " HGDNGLL " cha c hỡnh thnh v cha cú tờn gi c th nh ngy nay. Tuy nhiờn, ni hm c bn ca khỏi nim ó c Ch Tch H Chớ Minh cp trong th " Th gi cho hc sinh nhõn ngy khai trng" thỏng 9 nm 1945, Bỏc vit "... nhng cỏc em cng nờn ngoi gi hc trng, tham gia vo cỏc Hi cu quc tp luyn thờm cho quen vi i sng chin s v giỳp mt vi vic nh nhng trong cuc phũng th t nc". Trong " Th gi Hi ngh cỏc cỏn b ph trỏch nhi ng ton quc", Bỏc H li nhc ti mt khớa cnh khỏc ca ni hm khỏi nim ny, Ngi vit :" Trong lỳc hc, cng cn lm cho chỳng vui, trong lỳc vui cng cn lm cho chỳng hc. trong nh, trong trng, trong xó hi chỳng u vui, u hc" [ 30, tr.101]. 6 iu l nh trng ph thụng ban hnh thỏng 6 nm 1976 v ban hnh thỏng 4 nm 1979, ó cp n vic ging dy v giỏo dc hc sinh thụng qua ging dy trờn lp, lao ng sn xut v hot ng tp th. Cỏc mt ú phi cựng tin hnh, b xung cho nhau theo mt k hoch thng nht. Hot ng tp th ca hc sinh do nh trng phi hp vi cỏc t chc on th trong nh trng t chc. Hot ng tp th bao gm: hot ng vn hoỏ, chớnh tr, xó hi, cỏc hot ng ngoi khoỏ v khoa hc, k thut, vn ngh, th thao ca nh trng v ca a phng. iu l trng ph thụng ban hnh thỏng 4 nm 1979 ghi rừ :"Hot ng tp th gúp phn giỏo dc ý thc chớnh tr, kh nng hc tp c lp ca hc sinh, gúp phn cng c m rng kin thc v phỏt trin mi nng khiu ca hc sinh theo chng trỡnh v k hoch thng nht. Cụng tỏc giỏo dc trng ph thụng tin hnh thng nht theo ỳng ni dung v trỡnh t quy nh trong chng trỡnh, k hoch o to v sỏch giỏo khoa do B ban hnh v c thc hin thụng qua cỏc hot ng giỏo dc: hc tp vn hoỏ, lao ng sn xut, thc nghim khoa hc v cỏc hot ng xó hi" v " Cỏc hot ng xó hi do nh trng t chc cho hc sinh tham gia vi mc thớch hp, l nhm cng c tri thc ó hc c, bi dng tỡnh cm vi nhõn dõn lao ng, xõy dng thỏi tớch cc tham gia cụng tỏc xó hi, gúp phn xõy dng a phng v rốn luyn hc sinh v ý thc v nng lc lm ch tp th, hỡnh thnh nhõn sinh quan cỏch mng. Ngoi cỏc vn giỏo dc trờn õy, cn t chc thờm nhng hot ng ngoi khoỏ khỏc nh th dc th thao, vn ngh cụng tỏc giỏo dc c thờm phong phỳ". + Giai on t cuc ci cỏch giỏo dc ln th ba n nay: Ngh quyt Trung ng 14 ngy 11 thỏng 1 nm 1979 ca B chớnh tr v ci cỏch giỏo dc ó khng nh: " Ni dung giỏo dc trng ph thụng trung hc mang tớnh cht ton din v k thut tng hp, nhng cú chỳ ý n vic phỏt huy s trng v nng khiu cỏc nhõn... cn coi trng giỏo dc thm m, giỏo dc v 7 rốn luyn th cht, hot ng vn hoỏ, vn ngh, th dc th thao v luyn tp quõn s" [ 36, tr. 4, 5]. ỏp ng yờu cu ci cỏch giỏo dc, ó cú nhiu nghiờn cu xung quanh vic xỏc nh khỏi nim " HGDNGLL", cng nh nghiờn cu nhm t chc cú cht lng HGDNGLL trong nh trng. Cú th chia ra theo cỏc hng: * Hng th nht: l cỏc nghiờn cu c bn, mang tớnh lý lun nhm xỏc nh ni hm ca khỏi nim " HGDNGLL", xỏc nh mc tiờu, v trớ, vai trũ, nhim v, ni dung, hỡnh thc ca HGDNGLL. Cú cỏc cụng trỡnh nghiờn cu sau: - T nm 1979, Vin Khoa hc giỏo dc ó thc hin ti di hn nghiờn cu v " Cỏc HGDNGLL v s hỡnh thnh nhõn cỏch ca hc sinh" do Trung tõm nghiờn cu giỏo dc o c hc sinh ch trỡ. ti ó c trin khai thc nghim t nm hc 1979-1980 ti mt s trng cp 1, cp 2, cp 3 H Ni, sau ú kt qu thc nghim ó c th hin mt lot bi trờn tp chớ nghiờn cu giỏo dc v tp chớ Thụng tin khoa hc giỏo dc ca mt s nh nghiờn cu nh: ng Thuý Anh, Phm Hong Gia, Lờ Trung Trn, Phm Lng... - Mt s nghiờn cu thc nghim ci tin ni dung, phng phỏp t chc nhm nõng cao cht lng HGDNGLL do mt nhúm cỏn b nghiờn cu ca Vin khoa hc giỏo dc thc hin nh: ng Thuý Anh, Nguyn Quang Dc, Nguyn Th K, Nguyn Thanh Bỡnh... - Mt s lý lun nhm xõy dng c s lý lun v HGDNGLL, ca mt s nh khoa hc nh: Nguyn Lờ c, Hong Mnh Phỳ, Lờ Trung Trn, Nguyn Dc Quang, H Nht Thng... - Mt s cun sỏch vit v HGDNGLL trong thi gian u nhng nm 80 ca th k trc ca cỏc tỏc gi nh: ng V Hot, H Nht Thng, Nguyn Hu Hp, Nguyn Dc Quang, Nguyn ng Thỡn, Lờ Thanh S, Nguyn Th K... 8 * Hng th hai: Mt s bi vit v kinh nghim thc tin ca cỏc trng ph thụng trong t chc HGDNGLL m tỏc gi l cỏc giỏo viờn, CBQL trng ph thụng. Qua h thng cỏc nghiờn c núi trờn, cho thy cỏc tỏc gi i sõu vo nghiờn cu c bn v HGDNGLL, nghiờn cu thc nghim, tng kt kinh nghim thc tin nhm xõy dng quy trỡnh t chc v i mi ni dung, phng phỏp HGDNGLL. Cỏc nghiờn cu v qun lý HGDNGLL hu nh cha c thc hin nhiu v ớt hiu qu. 1.2. Mt s khỏi nim v c bn v qun lý v qun lý giỏo dc. 1.2.1.Qun lý. Qun lý l mt khỏi nim rng bao gm nhiu lnh vc, cỏc nh lut hc nghiờn cu cỏc quy lut qun lý nh nc, cỏc nh xó hi hc nghiờn cu v hot ng qun lý v mi quan h gia cỏc giai cp, tng lp xó hi, dõn tc, quc gia. cỏc nh kinh t nghiờn cu v qun lý nn sn xut xó hi...Chớnh vỡ vy, khi a cỏc khỏi nim qun lý, cỏc tỏc gi thng gn vi cỏc loi hỡnh qun lý c th hoc ph thuc nhiu vo lnh vc hot ng hay nghiờn cu ca mỡnh. Cú rt nhiu cỏch tip cn khỏc nhau v khỏi nim qun lý, chỳng tụi a ra mt vi khỏi nim sau õy ca mt s nh khoa hc nghiờn cu chuyờn sõu v khoa hc qun lý. Frederick Winslow Taylor ( 1856-1915) l ngi sỏng lp ra thuyt qun lý theo khoa hc, theo ụng thỡ :" Qun lý l bit c chớnh xỏc iu bn mun ngi khỏc lm, v sau ú hiu c rng ó hon thnh cụng vic mt cỏch tt nht v r nht " [ 14, tr. 89]. Henry Fayol ( 1845-1925), cha ca thuyt qun lý hnh chớnh, cho rng :" Qun lý hnh chớnh l d oỏn v lp k hoch, t chc iu khin, phi hp v kim tra "[ 14, tr. 103]. Trong nh ngha ny, ụng ó nờu ra c nm chc nng c bn ca qun lý. 9